đứt tay
Định nghĩa
- Động từ:
- Bị thương ở ngón tay hoặc bàn tay do vật sắc nhọn làm rách da và chảy máu: Hành động vô tình hoặc cố ý làm cho da thịt ở tay bị cắt, cứa phải, dẫn đến vết thương hở.
- (Nghĩa bóng, thông tục) Chịu một tổn thất nhỏ, mất mát một khoản tiền nhỏ: Dùng để ví von việc phải chi ra một số tiền, thường là ngoài dự tính, gây cảm giác tiếc nuối.
Ví dụ sử dụng
- Động từ (nghĩa đen):
- Khi thái rau, tôi đã đứt tay. (Tay tôi bị dao cứa phải khi đang thái rau.)
- Cẩn thận kẻo đứt tay với mảnh kính vỡ đấy. (Hãy cẩn thận để không bị thương ở tay bởi mảnh kính vỡ.)
- Động từ (nghĩa bóng):
- Hôm nay phải đóng phạt giao thông, đứt tay mất hai trăm. (Hôm nay phải nộp phạt vi phạm giao thông, mất một khoản tiền nhỏ là hai trăm nghìn.)
- Mua cái này về mà không dùng được, đứt tay thật rồi. (Mua món đồ này về nhưng không sử dụng được, thật là mất tiền oan.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Chơi dao có ngày đứt tay": Thành ngữ cảnh báo nếu liên tục tham gia vào những việc nguy hiểm, mạo hiểm hoặc gian lận thì sớm muộn cũng sẽ gặp phải hậu quả, tai họa.
- Anh ta cứ buôn lậu mãi, chơi dao có ngày đứt tay thôi. (Việc anh ta tiếp tục buôn lậu là rất nguy hiểm, rồi sẽ có ngày gặp vạ.)
Biến thể và từ gần giống
- Trầy xước: (động từ) chỉ vết thương nhẹ trên da, làm tróc da nhưng không sâu và chảy ít máu hơn so với "đứt tay".
- Cắt phải: (cụm động từ) có nghĩa tương tự "đứt tay" ở nghĩa đen, nhấn mạnh hành động của vật sắc nhọn.
- Tổn thất: (danh từ) chỉ sự mất mát nói chung, có thể dùng trong ngữ cảnh trang trọng thay cho nghĩa bóng của "đứt tay".
Từ đồng nghĩa
- Nghĩa đen: Bị thương ở tay, bị cứa tay, bị cắt vào tay.
- Nghĩa bóng: Hao hụt, mất mát (một khoản nhỏ), tốn kém.
Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan
- Đứt tay chảy máu: Nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng hơn của vết thương, máu chảy ra nhiều.
- Anh ấy đứt tay chảy máu nhiều sau tai nạn.
- Đứt tay sứt móng: (Thành ngữ) Chỉ một tổn thất, thiệt hại tuy nhỏ nhưng cũng đủ gây đau đớn, khó chịu.
- Khoản tiền ấy tuy không lớn nhưng cũng đủ làm tôi đứt tay sứt móng.